Hoedt u voor namaak!

Toonder Compagnie heeft sterke twijfels over de authenticiteit van een aantal op Marktplaats en Catawiki aangeboden zaken.

Hoedt u voor namaak!

Recent is Toonder Compagnie aandachtig het aanbod van Marten Toonder-gerelateerde producties gaan bekijken dat op platforms als Catawiki en Marktplaats wordt aangeboden.
Directe aanleiding hiervoor was het in december 2013 verschijnen van luxe edities, gebaseerd op de Tom Poes Weekblad-uitgave van uitgeverij Boumaar. Tot op heden hebben wij helaas niet kunnen achterhalen wie deze boeken heeft geproduceerd.

Er was ooit een tijd waarin het uitbrengen van illegale boekuitgaven verdedigd zou kunnen worden, bijvoorbeeld vanwege Toonders bezwaren tegen het uitbrengen in boekvorm van de vroege Bommelverhalen.
Vandaag de dag is er echter geen enkele reden tot het maken van dergelijke producties, waarbij betaling van royalties wordt vermeden en kopers worden misleid.
Toonder Compagnie ziet het als onderdeel van haar opdracht om het werk van Marten Toonder te beschermen om elke illegale vorm van handel tegen te gaan.

Er blijkt op internet de afgelopen jaren een bepaald soort producties te worden aangeboden, dat een aantal opvallende kenmerken vertoont:
• Ze worden aangeboden in een genummerde, gelimiteerde oplage, soms met verschillende typen nummering;
• Hoewel het vaak zou gaan om zeer zeldzaam materiaal dat lang geleden zou zijn gemaakt, weet de aanbieder exact te melden hoe groot de oplage was;
• Soms wordt gerept van een ‘herdruk’, of wordt vermeld dat ‘ooit’ een oplage is gemaakt;
• Er worden allerlei details vermeld in de productbeschrijving, waarvan men zich mag afvragen hoe deze bekend zijn bij degeen die de beschrijving van het product maakte;
• Hoewel items zeldzaam zouden zijn, worden af en toe complete sets of meerdere exemplaren aangeboden.

Producties die deze kenmerken vertonen zijn in de ogen van Toonder Compagnie vermoedelijk niet authentiek, juist vanwege de combinatie van enerzijds zeer gedetailleerde informatie over oplages, en anderzijds het ongewisse tijdstip van productie, en het ontbreken van gegevens over wie de herdruk heeft verzorgd.

Het feit dat veel oplagen genummerd zijn roept vragen op; zou Toonder Studio’s zich specifiek op verzamelaars hebben gericht?
Dat een werkdocument als een filmscript voor financiers wordt omgetoverd in een collector’s item in meerdere uitvoeringen acht Toonder Compagnie niet waarschijnlijk. Ook navraag bij oud-studiomedewerkers en onderzoek aan het papieren archief van de Toonder Studio’s levert geen enkele aanwijzing op voor de authenticiteit van dit soort uitgaven.
Ook is opvallend dat van geen van de genoemde producties zich een exemplaar in het archief van de Toonder Studio’s bevindt.

Voorbeelden van producties die vanwege het vertonen van meerdere bovengenoemde kenmerken in onze ogen verdacht zijn (overzicht bijgewerkt 14 okt 2014):
• het Vesta-kleurboekje (“Om dit met de kenmerkende Toonderhumor gelardeerde bijzondere werkje aan de vergetelheid te onttrekken is het indertijd op (bijna) geheel identieke wijze opnieuw uitgegeven”);
• de diverse boekedities van het filmscript van ‘het Kukel’; onderzoek toont aan: ten onrechte als authentiek aangeboden recent gemaakte kopieën.
• script ‘de Zwelbast’, alsmede het ‘addendum’ en het ‘hoofdfigurenboek’ (“Van deze drie boeken werd ooit een oplage van 25 exemplaren gemaakt”); onderzoek toont aan: ten onrechte als authentiek aangeboden recent gemaakte kopieën.
• boekje themapark Bommeloord: onderzoek toont aan: ten onrechte als authentiek aangeboden recent gemaakte kopie.
• set van drie Panda boeken, HC, in oranje kaft, ‘genummerd’ A t/m Z. Lijkt authentiek.
• boek ‘Rommeldam’ in allerlei genummerde en HC edities
• ‘tussen klei en brons’ in diverse genummerde en HC edities
• Dummy koning hollewijn de lorrocraat, in twee edities
• Tom Poes en de Hap Snurkers: onderzoek toont aan: ten onrechte als authentiek aangeboden recent gemaakte kopie.

Dan zijn er de ‘kunstdrukken’ met tafelscenes van Concordia en een ansichtkaart; hoewel het goed mogelijk is dat het om authentieke producties gaat, zouden wij graag deze drukken nader willen bestuderen.
Onderzoek heeft inmiddels (14-10-2012) aangetoond dat deze prenten authentiek lijken.

Ten slotte; met het bovenstaande wil Toonder Compagnie niet suggereren dat eenieder die wel eens één of meer van de genoemde producties heeft aangeboden, in onze ogen te kwader trouw zou zijn; een aanbieder is niet hetzelfde als een producent.
Daarnaast benadrukken wij dat wij slechts onze vermoedens uitspreken. Deze zijn gebaseerd op kennis van het archief van de Toonder Studio’s en onze ervaring als hoeders van Toonders erfgoed in het algemeen.
Zodra wij zekerheid zouden verkrijgen over de authenticiteit van zekere producties, ofwel het ontbreken daarvan, dan zullen wij dat op deze pagina vermelden.

Wij nodigen eenieder uit die twijfels heeft over de authenticiteit van bovengenoemde, of hier niet vermelde producties om contact met ons op te nemen, en exemplaren aan ons ter beschikking te stellen voor onderzoek.
Oudmedewerkers van de Toonder Studio’s die ons kunnen voorzien van informatie worden bij deze ook uitgenodigd om die met ons te delen.

terug naar overzicht
03 - 10 - 2014